Gips i jaśmin

Federico García Lorca (1898-1936) to najczęściej wydawany na świecie poeta języka hiszpańskiego. Coraz to nowi tłumacze próbują zmierzyć się z jego poezją, jak również z jego dziełami scenicznymi, chętnie grywanymi przez liczne teatry. Kolejnym polskim poetą i tłumaczem, który w swoim wyborze proponuje czytelnikom „swojego” Garcíę Lorkę, jest Leszek Engelking, autor przekładów wielu klasyków poezji światowej oraz poetów współczesnych. Zatytułowany Gips i jaśmin wybór zawiera utwory ze wszystkich okresów twórczości hiszpańskiego poety, od debiutanckiej Księgi wierszy (1921, Libro de poemas), która powstawała od roku 1918, po Lamentację na śmierć Ignacia Sánchez Mejíasa (1935, Llanto por Ignacio Sánchez Mejías) i wydane pośmiertnie tomy Poeta w Nowym Jorku (1940, Poeta en Nueva York) i Dywan tamarycki (1940, El diván del Tamarit), akcent położony jednak został na dzieła najpóźniejsze, jak się wydaje, najdojrzalsze, najbardziej oryginalne i najdoskonalsze. Śmierć zadana przez puczystów generała Franco ograniczyła okres dojrzałej twórczości pisarza zaledwie do osiemnastu lat, ale i w tym okresie powstało wręcz zaskakująco wiele utworów poetyckich i dramatycznych najwyższej klasy, arcydzieł literatury hiszpańskiej. Dzieło poety łączy wpływy folkloru hiszpańskiego (zwłaszcza andaluzyjskiego), nie tylko słownego, lecz również muzycznego, z nowatorstwem awangardy lat dwudziestych i trzydziestych XX wieku. García Lorca zawdzięcza też ożywcze wpływy poezji hiszpańskojęzycznego baroku, ale i poezji hiszpańskiej innych epok. Mroczna, sensualna i namiętna poezja Lorki, operująca często śmiałymi zestawieniami słownymi, pełna jest motywów i tematów, rekwizytów i archetypicznych obrazów najbardziej podstawowych dla kultury dowolnego czasu, takich, jak śmierć, ból, miłość, pożądanie, samotność i księżyc, róża, ptak, pieśń, studnia, byk, nóż. To pozwala jej potrącać głęboko ukryte struny wrażliwości bardzo różnych i naprawdę licznych czytelników i słuchaczy. Jak pisał wielki amerykański poeta William Carlos Williams, García Lorca „był popularny w Hiszpanii jak żaden poeta od czasów Lopego de Vegi”.