Tatry Mariusza Zaruskiego

Właściwie nie wiemy, co skłoniło Mariusza Zaruskiego – marynarza, uchodźcę politycznego, malarza – do osiedlenia się w Zakopanem. Piękno pejzażu? Góry jako teren, gdzie w walce z niebezpieczeństwem kształtuje się charakter? Chęć zarobku w przemyśle pensjonatowym? Leczniczy klimat? Ale w sumie – czy to takie ważne? Z pewnością wiemy jedno: bez Mariusza Zaruskiego Zakopane, taternictwo i atmosfera dziesięciu lat poprzedzających wybuch pierwszej wojny światowej nie byłyby takie same. Jego tatrzańską aktywność opisywano wielokrotnie, zresztą sam był człowiekiem pióra i nie stronił od opisywania własnych przygód i emocji w tekstach publikowanych w czasopismach i książkach. Nieco mniej znana jest jego działalność w samym Zakopanem, choć i ją możemy poznać przede wszystkim z łamów prasy. Prawie nic nie wiemy o jego życiu osobistym: jak dotąd nie opublikowano żadnego większego zbioru jego korespondencji, nie pozostawił potomków, a jego bliscy przyjaciele – jeśli miał jakichś – nie ogłosili o nim obszerniejszych wspomnień. Stąd jawi się nam Zaruski trochę jak nie do końca rzeczywista postać pomnikowa, rzeźbiona tyleż w manierze monumentalnej, jak dość ogólnikowej. Taternik, narciarz, twórca TOPR, żołnierz, wilk morski, działacz społeczny… Ale i człowiek mocno zasadniczy, żeby nie powiedzieć – oschły, twardziel, urodzony dowódca – choć bez formalnych kwalifikacji, co mu nieraz wytykano. To wiemy, choć nie wszyscy i nie wszystko. Może więc uda nam się poprzez lekturę tekstów publicystycznych Zaruskiego zobaczyć jego oczami Tatry i Zakopane, a trochę też – jego samego.
Spis Treści: Część I – Zakopiańskim szlakiem Człowiek wszechstronny Droga do Tatr W Tatrach Białym szlakiem TOPR – żywy pomnik Zaruskiego Idee i polemiki Czasopismo „Zakopane” Społecznikowski demon Zakopanego „Rzeczpospolita Zakopiańska” Długie pożegnanie Tatrzańska i zakopiańska działalność Mariusza Zaruskiego – kalendarium Część II – Mariusz Zaruski, artykuły tatrzańskie w „Zakopanem” Wstęp O autorze jeszcze raz O epoce O „Zakopanem” O artykułach O edycji Zakopane jako stacja turystyczna Felietony Z Tatr, artykuły i inne teksty tatrzańskie z lat 1908–1914 Teksty z 1918 r. Indeks nazwisk Bibliografia