Urodzony, żeby rysować

Książka „Urodzony, żeby rysować”. Twórczość komiksowa Jerzego Wróblewskiego to pionierska monografia dotycząca twórczości wspomnianego w tytule autora komiksów okresu powojennego. Od debiutu w 1959 do śmierci w 1991 r. rysownik opublikował setki historyjek obrazkowych i komiksów. Współtworzył tak popularne serie, jak „Podziemny Front” i „Kapitan Żbik”. Jego najbardziej znanym, w pełni autorskim dziełem był komiks „Binio Bill”. Głównym celem książki było zebranie i uporządkowanie wiedzy na temat komiksowej twórczości Jerzego Wróblewskiego i przypomnienie jego sylwetki artystycznej. Przedwczesna śmierć rysownika sprawiła bowiem, że w przeciwieństwie do innych klasyków komiksu polskiego nie zdołał on ani jako rysownik, ani jako człowiek „zaprezentować się” szerszej publiczności i trwale zakorzenić w jej zbiorowej świadomości. Jego sylwetka może być nie tylko interesująca dla znawców komiksu, ale i osób zainteresowanych historią kultury popularnej w Polsce w okresie powojennym, na którą tak jak na całą sferę kultury swój przemożny wpływ wywierała historia. W tym kontekście Wróblewski to szczególny przedstawiciel pokolenia wchodzącego w dorosłe życie w trudnym okresie powojennym. Reprezentant pokolenia zafascynowanego zachodnią kulturą popularną i próbującego w rzeczywistości poddanej presji ideologicznej wytworzyć i zachować przestrzeń możliwie autonomiczną. W przypadku Jerzego Wróblewskiego oznaczało to uparte dążenie do realizacji swojej największej pasji rysowania komiksów. Był to bowiem ktoś, kto się urodził, żeby rysować.

Jaworski Marcin - Doktor nauk humanistycznych, adiunkt w Zakładzie Edukacji Artystycznej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Jego zainteresowania badawcze dotyczą mechanizmów tworzenia i recepcji tekstów kultury popularnej w kontekście tożsamości jej twórców i odbiorców, społecznego konstruowania obrazu i funkcji sztuki szczególnie w odniesieniu do współczesności (relacje między sztuką a kulturą popularną, funkcje sztuki w świecie ponowoczesnym), a także antropologicznego wymiaru kultury i sztuki.

Spis treści:

Wstęp / 11
Stan badań  / 21

Rozdział I
Genealogia twórczości Jerzego Wróblewskiego  / 36
Tradycja opowiadania, opowiadania obrazem sekwencyjnym i ludyczności komiksu / 36

Rozdział II
W poszukiwaniu zasobów twórczości Jerzego Wróblewskiego. Okres przedwojenny i okupacja / 49
1. Historia jako czynnik sprawczy i zasób / 51
2. Zasoby formalno-estetyczne / 70
3. „Archiwum” Jerzego Wróblewskiego / 96

Rozdział III
Komiks polski w latach 1945–1956 / 121
1. Czasy „rewolucji łagodnej” – lata 1945–1948 / 121
2. Okres stalinowski – lata 1949–1954 / 128
3. Przedstawiciele pokolenia „opozycji obyczajowej” / 137

Rozdział IV
Współpraca Jerzego Wróblewskiego z „Dziennikiem Wieczornym” w latach 1959–1978 / 152
1. Wpływ październikowej odwilży politycznej 1956 r. na sytuację komiksu / 152
2. Gazeta popołudniowa „Dziennik Wieczorny” / 162
3. Wybrane przykłady parakomiksów Jerzego Wróblewskiego powstałych dla „Dziennika Wieczornego” / 181
4. Podsumowanie rozdziału / 216

Rozdział V
Współpraca Jerzego Wróblewskiego z Wydawnictwem „Sport i Turystyka” / 228
1. Uwagi wstępne / 228
2. „Podziemny Front” / 243
3. „Kapitan Żbik” / 254
4. Inne prace komiksowe / 268

Rozdział VI
Współpraca Jerzego Wróblewskiego z Krajową Agencją Wydawniczą / 273
1. Wprowadzenie. „Relax. Magazyn opowieści rysunkowych” / 273
2. Prace powstałe dla „Relaxu” / 290
3. Pozostałe komiksy wykonane przez Jerzego Wróblewskiego dla Krajowej Agencji Wydawniczej – wydania albumowe  / 301

Rozdział VII
Bez przymusu – od „Binio Billa” do My nigdy nie śpimy / 319

Zakończenie / 352

Zestawienie I
Katalog dzieł Jerzego Wróblewskiego / 356
1. Prace opublikowane  / 356
2. Prace nieopublikowane / 364

Zestawienie II
Spis wystaw twórczości Jerzego Wróblewskiego / 365
Wystawy pośmiertne (prezentacje prac komiksowych) / 366
Wystawy monograficzne  / 373

Zestawienie III
Bibliografia / 375
1. Materiały źródłowe / 375
1.1. Korespondencja / 375
1.2. Rękopisy / 377
1.3. Wywiady / 378
1.4. Pozostałe materiały źródłowe / 378
2. Literatura  / 378
2.1. Pozycje książkowe, artykuły / 378
2.2. Historyjki obrazkowe  / 387
2.3. Komiksy / 388
2.4. Źródła internetowe / 391
2.5. Filmy / 392
2.6. Audycje radiowe  / 392

Zestawienie IV
Źródła ilustracji / 393

Indeks tytułów / 399
Indeks osób  / 405